«Бұл жай жас»: нені тексеру керек, нені жоқ

Қырықтан кейін жастың бәріне жауап беретін ғажайып қасиеті пайда болады. Нашар ұйықтадыңыз ба? Жас. Тез шаршайтын болдыңыз ба? Жас. Цикл өзгерді ме? Әрине, жас. Бөлмеге не үшін кіргеніңізді ұмыттыңыз ба? Мұнда куәгерлерден сұрап та жатпайды — кінәлі бұрыннан белгіленген.

Бір жағынан, ағза шынымен өзгереді. Гормондық фон біртіндеп қайта құрылады, зат алмасу процестері баяулауы мүмкін, ұйқы сезімталырақ болады, ал жүктемеден кейін қалпына келу көбірек уақыт алады.

Екінші жағынан, туған күн диагноз емес. 40-тан кейінгі әрбір жайсыздықты сөзсіз нәрсе ретінде қабылдаудың қажеті жоқ. Жаңа өмірлік кезеңге қандай өзгерістер тән болуы мүмкін, ал қайсысын назарсыз қалдырмаған жөн екенін талдайық.

40-тан кейін шынымен не өзгеруі мүмкін

Кейбір әйелдерде 40–45 жаста перименопауза — менопаузаға дейінгі өтпелі кезең — басталады. Ол бірнеше жылға созылуы мүмкін.

Бұл кезде әйел жыныс гормондарының деңгейі ауытқи бастайды. Әрі бұл кестемен жүрмейді: бүгін ағза әдеттегідей жұмыс істейді, ертең түнгі ыстық толқын тудырады, ал арғы күні ештеңе болмағандай қалыпты режимге оралады.

Гормондық қайта құрылу кезеңінде мыналар пайда болуы мүмкін:

• етеккір циклінің ұзақтығының өзгеруі
• менструацияның молырақ немесе, керісінше, аз болуы
• ыстық толқындар мен түнгі терлеу
• ұйқыға кету қиындығы
• эмоциялық сезімталдық
• зейіннің төмендеуі және «бас тұмандығы» сезімі
• тері мен шырышты қабықтардың құрғауы
• жақындық кезіндегі дискомфорт
• жыныстық құштарлықтың өзгеруі
• салмақтың жеңілірек жиналуы
• бұлшықет пен буындардағы ауырсыну

Бір әйелде симптомдар байқалмастай болуы мүмкін, ал екіншісінде жұмысқа, қарым-қатынасқа және өмір сапасына айтарлықтай әсер етуі мүмкін. Екі жағдай да қалыпты.

Бірақ «табиғи» деген сөз «міндетті түрде шыдау керек» дегенді білдірмейді. Гормондық қайта құрылу көріністері өмір сүруге кедергі келтірсе, оларды дәрігермен талқылауға болады және талқылау керек.

Тұрақты шаршау — есеюдің міндетті қосымшасы емес

Иә, қырықтан кейін ұйқысыз түннен кейін қалпына келу жиырмадағыдан гөрі қиынырақ. Бірақ демалғаннан кейін де күш болмаса, әдеттегі жүктемелер кенеттен тым ауыр болып көрінсе, ентігу, бас айналу немесе күшті ұйқышылдық пайда болса, мұны автоматты түрде жасқа теліп қоюдың қажеті жоқ.

Тұрақты шаршаудың артында әртүрлі себептер жасырынуы мүмкін: созылмалы ұйқысыздық, стресс, темір тапшылығы, қалқанша безінің жұмысындағы бұзылыстар, жекелеген қоректік заттардың жеткіліксіздігі және басқа жағдайлар.

Бір симптом бойынша себепті өз бетінше анықтау мүмкін емес. Бірақ көңіл-күйдің өзгергенін байқап, бұл туралы дәрігерге айтуға болады.

«Қырықтан кейін барлық әйелдер шаршайды» деген сөз тек өміріңізге кедергі жасамағанша ғана сенімді естіледі.

Цикл өзгерістері: күтілетін, бірақ әрқашан зиянсыз емес

Перименопауза кезінде цикл шынымен тұрақсыз болуы мүмкін. Менструация кейде жиірек немесе сирегірек келеді, молырақ немесе аз болады.

Бірақ кез келген айқын өзгерісті гинекологпен талқылаған дұрыс, әсіресе егер:

• қан кету әдеттегіден едәуір молырақ болса
• менструация жеті күннен ұзаққа созылса
• менструация аралығында қанды бөліністер пайда болса
• жақындықтан кейін бөліністер пайда болса
• қан кету әлсіздікпен, бас айналумен немесе қатты ауырсынумен қатар жүрсе
• 12 ай және одан көп менструация болмағаннан кейін қанды бөліністер пайда болса

«Енді бәрі ауыруы керек» — тағы бір миф

Жасқа байланысты бұлшықет пен буындарда қозғалыс қиындығы мен жайсыз сезімдер пайда болуы мүмкін. Бұған гормондық өзгерістер, бұрынғы жарақаттар, қозғалыстың жеткіліксіздігі және басқа факторлар әсер етеді. Бірақ күшті, тұрақты немесе күшейіп келе жатқан ауырсыну әйел қырыққа толғаны үшін ғана қалыпты жағдайға айналмайды.

Егер ауырсыну мынадай болса, оның себебін анықтау қажет:

• түнде тұрақты оятады
• қозғалысты шектейді
• ісінумен, қызарумен немесе дене қызуының көтерілуімен қатар жүреді
• кенеттен пайда болды
• ұзақ өтпейді
• үнемі ауырсынуды басатын дәрі қабылдауға мәжбүр етеді

Қырықтан кейінгі ағза әр қимылда ескі паркеттей сартылдауға міндетті емес.

Кеудедегі өзгерістер: бақылау керек, бірақ дүрбелең жасамай

Жасқа байланысты сүт бездерінің құрылымы біртіндеп өзгереді: безді ұлпа азайып, май ұлпасы көбейеді. Кеудедегі сезімге гормондық ауытқулар да әсер ете береді.

Кеуденің сезімталдығы немесе ауырсынуы циклмен байланысты болуы мүмкін және көбіне қатерсіз себептерге ие. Бірақ тек жасқа теліп қоюға болмайтын өзгерістер де бар.

Мыналарды байқасаңыз, дәрігерге жүгініңіз:

• кеудеде немесе қолтық асты аймағында жаңа тығыздалу
• бір сүт безінің көлемі немесе пішінінің өзгеруі
• емізіктің тартылуы
• жүктілік пен емізу кезеңінен тыс емізіктен бөліністер
• тері қызаруы, тартылуы немесе әдеттен тыс өзгеруі
• тұрақты жергілікті ауырсыну

Көңіл-күй де маңызды

Ашуланшақтық, мазасыздық, көңіл-күйдің төмендеуі және зейін қою қиындығы перименопаузамен қатар жүруі мүмкін. Әсіресе әйел нашар ұйықтап, ыстық толқындарды бастан кешіріп, сонымен қатар жұмыс істеп, отбасына қамқорлық жасап, ондаған міндетті шешіп жүрсе.

Бірақ ұзаққа созылған көңілсіздік, әдеттегі әрекеттерге қызығушылықтың жоғалуы, айқын мазасыздық немесе енді үлгере алмай жатырмын деген сезім көмексіз қалмауы керек.

Әрбір эмоциялық мәселені гормондармен түсіндіруге болмайды. Әрі әрқайсысын үнсіз көтеру де міндетті емес.

Жас әйелді сезімталдығынан айырмайды. Ол тек тәжірибе қосады — әрі кейде онымен бірге шаршаудың бірнеше жаңа себебі де келеді.

Қазірдің өзінде өзіңе не істеуге болады

40-тан кейін денсаулықты қолдау өмірді шексіз медициналық тексеруге айналдыруды талап етпейді. Түсінікті әрекеттерден бастауға болады:

1. 1етеккір циклінің өзгерістерін бақылау
2. 2нақ өз кеудеңіз үшін не қалыпты екенін білу
3. 3профилактикалық тексерулерден ұсынылған мерзімде өту
4. 4артериялық қысымды бақылау
5. 5сүйек, жүрек және қан тамырлары жағдайына назар аудару
6. 6тұрақты дене белсенділігін сақтау
7. 7рационға жеткілікті ақуыз, көкөніс, жеміс және басқа қоректік көздерді қосу
8. 8ұйқыны сақтау
9. 9жаңа немесе мазалайтын симптомдарды дәрігермен талқылау

Цикл, ұйқы, ыстық толқындар және көңіл-күй туралы қысқа жазбалар жүргізу пайдалы. Бұл заңдылықтарды көруге және оларды маманға дәлірек сипаттауға көмектеседі.

Өзгерістер кезеңінде ағзаны қолдау

Есейген сайын тамақтанудың толыққанды әрі әртүрлі болуы аса маңызды. Ағзаға ақуыз, пайдалы майлар, дәрумендер, минералдар және табиғи антиоксиданттар қажет.

Жас — үкім де, әмбебап түсініктеме де емес

Қырықтан кейін дене шынымен өзгеруі мүмкін. Мүмкін, ұйқыға, қалпына келуге және алдын алуға сәл мұқияттырақ қарау керек болар. Мүмкін, жүктемемен күресудің бұрынғы тәсілдері енді жұмыс істемес. Бірақ есею әйелдің үнемі өзін жаман сезінуге міндетті екенін білдірмейді.

Әр жаңа сезімнен ауру іздеудің қажеті жоқ. Бірақ барлық сұрақты «Бұл жай жас» деген бір сөйлеммен жауып тастаудың да қажеті жоқ.

Кейде жастың шынымен қатысы жоқ. Ал кейде ол тек өзіңе бұрынғыдан кем емес, сәл артық қамқорлық жасайтын уақыт келгенін еске салады.