Жүктілік, емізу кезіндегі және кейінгі кеуде

Жүктілік пен емшекпен емізу — кеуде бүкіл өміріндегі ең ауқымды өзгерістерден өтетін уақыт. Ұлпалар өзінің басты табиғи қызметін атқару үшін толығымен қайта құрылады, содан кейін әдеттегі күйіне оралады.

Сүт безінің әр кезеңде қалай өзгеретінін түсіну артық алаңдаушылықтан сақтайды, мәселелерді уақытында байқауға және кеуде денсаулығын ұзақ жылдарға сақтауға көмектеседі.

Жүктілік: ауқымды дайындық

Көбіне дәл кеудедегі өзгерістер жүктіліктің алғашқы хабаршысы болады. Алғашқы апталардың өзінде эстроген мен прогестерон деңгейі күрт өсіп, безді ұлпа мен өзектердің белсенді өсуін бастайды. Қалыпты жағдайда не болады:

• Көлем мен сезімталдықтың артуы. Кеуде 1–2 өлшемге ұлғайып, ауыр әрі ауыратын болуы мүмкін — ЕАС-қа ұқсас, бірақ күштірек.
• Ареола түсінің өзгеруі. Қан айналымы мен пигментацияның күшеюінен емізіктер мен ареолалар қараюы мүмкін.
• Уыздың пайда болуы. Екінші немесе үшінші триместрде емізіктерден қою сарғыш тамшылар бөлінуі мүмкін — бұл өзектердің қалыпты «жаттығуы».

Өзіңізге қалай көмектесуге болады: екінші триместрден бастап қатты сүйектері бар іш киімнен бас тартқан жөн. Жалпақ баулы тігіссіз топ немесе жүкті әйелдерге арналған бра таңдаңыз — ол өзгеретін өлшемге бейімделіп, ауырлаған кеудені тамырларды қыспай ұқыпты ұстайды.

Лактация: белсенді жұмыс кезеңі

Босанғаннан кейін шамамен 3–5 күні уыздың орнына өтпелі, содан кейін жетілген сүт келеді. Бұл процесс жиі күшті «келумен» қатар жүреді: кеуде күрт ұлғайып, ыстық, тығыз әрі керілген болады. Емізу кезінде кеуденің қалыпты толуын медициналық көмекті қажет ететін жағдайлардан ажырата білу маңызды.

• Кеуденің толуы (қалыпты). Кеуде емізер алдында тығыз, бірақ баланы емізгеннен кейін жұмсарады. Ауырсыну кетеді, дене температурасы қалыпты.
• Лактостаз (сүттің іркілуі). Кеудеде емізгеннен кейін кетпейтін ауыратын түйін сезіледі, үстіндегі тері сәл қызаруы мүмкін. Бұл өзектің бітелгенінің белгісі. Баланы иегімен түйін жаққа қаратып жиі емізу және жеңіл лимфодренаждық массаж көмектеседі — дөрекі уқалаусыз.
• Мастит (қабыну). Егер іркіліске инфекция қосылса, кеуде қызарып, ыстық болады, температура 38 °C-тан жоғары ұсталады, күшті солқылдаған ауырсыну мен әлсіздік пайда болады. Бұл дәрігерге дереу жүгінуге себеп.

Емізуді аяқтау: жұмсақ қону

Маммологтар мен емшекпен емізу жөніндегі кеңесшілер бір пікірде: лактацияны біртіндеп аяқтаған дұрыс. Күрт шектеу немесе кеудені таңу сияқты ескірген әдістер ұлпаларды жарақаттап, қан айналымын бұзады және мастит қаупін күрт арттырады.

Емізу санын біртіндеп азайтқанда инволюция процесі басталады. Осы уақыт бойы белсенді жұмыс істеген безді ұлпа біртіндеп «ұйықтап», май ұлпасымен алмасады. Сондықтан емізу аяқталғаннан кейін кеуде жиі бос әрі жұмсақ болып көрінеді.

Пішіннің өзгеру дәрежесі (птоз, немесе салбырау) емізудің өзіне емес, көбіне генетикаға, жүктілік санына, кеуденің бастапқы өлшеміне және салмақтың ауытқуына байланысты. Ұлпалардың тығыздығын қалпына келтіру уақыт алады: соңғы пішін әдетте лактация толық тоқтағаннан кейін жарты жыл–бір жылда қалыптасады.

Жоспарлы тексерулерге қашан оралу керек

Көп әйел декретте профилактиканы ұмытып кетеді, дегенмен бұл өте маңызды кезең.

• Өзін-өзі тексеру. Оны лактация кезінде де жалғастырыңыз — ең жақсысы бала кеудені толық босатқаннан кейін. Емізгеннен немесе сауғаннан кейін жоғалмайтын әдеттен тыс түйіндерді іздеңіз.
• Сүт бездерінің УДЗ. Жоспарлы УДЗ-ны емізу толық аяқталғаннан кейін 3–6 айда жасаған дұрыс. Бұл уақытқа қарай гормондық фон тұрақталады, өзектер тарылады, және дәрігер без құрылымының анық бейнесін алады.

Егер ауырсыну, түйін пайда болса немесе температура көтерілсе, күтпеңіз — дереу дәрігерге жүгініңіз.