Либидоның төмендеуі: стресс және гормондар
Кинода құштарлық бір көзқараспен тұтанады, ал шын өмірде ұзақ күннен кейін төсекте қалайтын жалғыз нәрсе — ақыры ұйықтау. Либидоның төмендеуі — әйелдердің ең жиі және ең көп үндемей қалатын мәселелерінің бірі.
Жақындық өмірден кеткенде әйел себепті жиі өзінен іздейді: «сүйіспеншілігім кетті», «мен тартымды емеспін». Серіктес өзін жатсынған сезінеді. Бірақ сөнген сезімдерді кінәламас бұрын биохимияға үңілген жөн: 80% жағдайда қалаудың күрт төмендеуі қарым-қатынас мәселесі емес, ағзаның шамадан тыс жүктеме туралы белгісі.
Эволюция романтикаға қарсы: стресс қалауды қалай сөндіреді
Дене — ақылды, бірақ прагматикалық жүйе, және оның басты басымдығы — аман қалу. Созылмалы стресте (дедлайндар, ипотека, балалармен мәселелер, алаңдатарлық жаңалықтар) бүйрек үсті бездері кортизолды тоқтаусыз өндіреді. Ежелгі ми үшін жоғары кортизол қауіпті білдіреді. Ал қауіп кезінде ағза көбеюге энергия жұмсамайды: репродуктивті қызмет пен либидо «жақсы күндерге» дейін өшіріледі.
Пролактин: аналық және алаңдаушылық гормоны
Пролактин сүт түзілуіне жауап береді. Лактация кезінде ол овуляцияны уақытша бұғаттап, либидоны төмендету үшін әдейі жоғары ұсталады. Бірақ жүкті болмасаңыз, емізбесеңіз, ал қалау бәрібір болмаса ше? Мәселе мынада: пролактин — стресс гормоны да: ол ұйқының жетіспеуінен, ауыр жүктемелерден, қатаң диеталардан және үнемі уайымдаудан күрт көтерілуі мүмкін. Жүктіліктен тыс көтерілуі гиперпролактинемия деп аталады. Ол немен кедергі жасайды:
- құштарлықтың басты гормондары — эстроген мен тестостеронның түзілуін басады
- шырышты қабықтардың құрғауын тудырады, сондықтан жақындық жайсыз болады
- күшті ЕАС-қа ұқсас кеуденің толуы мен ауыруын арандатады
- күту мен ләззат гормоны — дофаминнің рецепторларын тікелей бұғаттайды: ештеңе қаламай қаласыз, апатия пайда болады
Қалауға тағы кім әсер етеді
- Тестостерон — иә, ол әйелдерде де бар. Ол либидоның құштар бөлігіне, сол «мен қалаймын» дегенге жауап береді. Жас ұлғайғанда, қатты стресте немесе кейбір ауызша контрацептивтер аясында бос тестостерон деңгейі айтарлықтай төмендеуі мүмкін.
- Эстроген сезімталдыққа, майланудың түзілуіне және ұлпалардың серпімділігіне жауап береді. Оның төмендеуі, мысалы пременопаузада, жақындықты физикалық тұрғыдан жайсыз етеді. Ал ауырсыну бар жерде қалау жоғалады.
- Қалқанша без. Гипотиреоз кезінде бүкіл зат алмасу баяулайды: созылмалы шаршау, ісіну, артық салмақ. Энергия тіпті негізгі істерге де жетпейді.
Ментальды жүктеме: құштарлықтың көрінбейтін жауы
Әйел саусақ шертумен «тұрмыс менеджері» рөлінен босаңсыған ғашық рөліне ауыса алмайды. Сүт сатып алуды, баланы стоматологқа жазуды, шоттарды төлеуді және химтазалаудан киімді алуды есте сақтау қажеттілігі бүкіл жедел жадты алады. Әйелдерде қозу көбіне басында туады, ал бас жуылмаған ыдыспен бос болмаса, дене босаңси алмайды.
Ұшқынды қалай қайтаруға болады
Өзіңізді «қаламасаң да» деп мәжбүрлемеңіз — бұл тек жағымсыз рефлексті бекітеді. Оның орнына денемен жүйелі жұмысты бастаңыз.
- Талдаулар тапсырыңыз. Гинеколог-эндокринологта пролактинді (қатаң тыныш күйде және ұйықтап алған соң), ТТГ, бос тестостеронды, эстрадиолды, сондай-ақ ферритин мен D дәруменін тексеріңіз.
- Препараттарды қайта қараңыз. Егер антидепрессанттар, нейролептиктер немесе гормондық контрацептивтер қабылдасаңыз, олардың либидоға әсерін дәрігермен талқылаңыз — кейде препаратты ауыстыру мәселені шешеді.
- Қарқынды төмендетіңіз. Жақындықты қалау үшін ұйықтап алу керек. Істердің бір бөлігін басқаларға беріп, қараңғыда 7–8 сағат ұйықтаңыз және күніне кем дегенде бір сағатты тек өзіңізге арнаңыз.
- Тәндік сезімді қайтарыңыз. Жыныстық емес жанасулардан бастаңыз: массаж, құшақтау, бірге ванна, құрғақтық болса — сапалы лубриканттар. Денеге жанасудың қауіпсіз әрі жағымды екенін еске түсіруге көмектесіңіз.
