Кеудені аурудан қорғайтыны немесе масталгияны басатыны дәлелденген дәрумендер жоқ. Е және В6 дәрумендері, омега-3, кешкі примула майы, йод пен ликопин бойынша зерттеу нәтижелері әлсіз, қарама-қайшы немесе теріс. Қоспалар расталған тапшылық кезінде немесе дәрігермен келісілген жоспардың бөлігі ретінде орынды, бірақ тексеру мен салауатты өмір салтының орнына емес.
Кеуде денсаулығына қандай дәрумендер қажет?
Жеке «кеудеге арналған дәрумендер» болмайды: сүт безіне бүкіл ағзаға қажет нәрсе керек. Дені сау әйелдердің көбі дәрумендер мен минералдарды көкөністер, жемістер, бүтін дәнді дақылдар, бұршақ тұқымдастар, балық және сүт өнімдері бар алуан түрлі тамақтан алады. Қоспалар нақты себеп болғанда қажет: талдау бойынша тапшылық, жүктілік немесе ерекше диета.
Кеудеге арналған танымал қоспалар туралы не белгілі?
- Е дәрумені. Циклдік масталгия кезінде зерттелген, шағын зерттеулердің нәтижелері қарама-қайшы. Обыр мен жүрек ауруларының алдын алу үшін Е дәрумені бар қоспалар ұсынылмайды.
- В6 дәрумені. Масталгия кезінде пайдасы көрсетілмеген. Жоғары дозаларды ұзақ қабылдау шеткі жүйкелерді зақымдауы мүмкін.
- Кешкі примула майы (гамма-линолен қышқылы). Масталгия кезіндегі рандомизацияланған зерттеулердің метаталдауында плацебодан айырмашылығы болмады.
- Омега-3 (балық майы). Масталгия кезінде аз зерттелген, плацебодан артықшылығы көрсетілмеген. Жалпы денсаулық үшін рационда майлы балық болғаны пайдалырақ.
- Йод. Фиброздық-кисталық өзгерістер кезінде зерттелген, деректер аз. Йодтың артық мөлшері қалқанша безге, әсіресе оның аурулары кезінде зиян. Йодтың негізгі көзі — йодталған тұз.
- D дәрумені. Оның деңгейінің сүт безі обырымен байланысы көп зерттелген. Ірі рандомизацияланған зерттеуде D дәрумені қоспалары жалпы обыр жиілігін төмендетпеді.
- Ликопин және басқа каротиноидтар. Бақылау зерттеулерінде қандағы каротиноид деңгейі жоғарырақ әйелдерде кеуде обыры сәл сирек кездескен. Мұндай деректер қоспаның да осындай әсер беретінін дәлелдемейді; масталгия кезінде ликопиннің клиникалық зерттеулері аз.
- Индол-3-карбинол. ТМД елдерінде танымал, бірақ адамдарға пайдасы туралы деректер жеткіліксіз.
Кеуде денсаулығына дәрумендерден гөрі не күштірек әсер етеді?
Өмір салты кез келген қоспадан әлдеқайда жақсы зерттелген. Сүт безі обырының қаупімен алкоголь (аз мөлшерде де қауіп өседі), менопаузадан кейінгі артық салмақ және төмен дене белсенділігі байланысты. Тұрақты қозғалыс пен емізу төменірек қауіппен байланысты. Ерте анықтауды жасқа сай тексерулер қамтамасыз етеді.
Қоспалар қашан шынымен қажет?
- Талдаумен расталған тапшылық: мысалы, темір, D немесе B12 дәрумені.
- Жүктілікті жоспарлау және жүктілік: фолий қышқылы және дәрігер тағайындаған басқа қоспалар.
- Тамақтанудағы шектеулер: веган диетасы, сүт өнімдерін көтере алмау, сіңірілу бұзылатын аурулар.
- Менопаузадан кейін, егер дәрігер сүйектерді кальций мен D дәруменімен қолдауды қажет деп санаса.
Әр жаста қандай дәрумендер мен талдаулар қажет екені туралы — «Әйелдерге арналған дәрумендер: 20, 30, 40 және 50+ жаста не қажет» мақаласында.
Дәрумендерді өз бетінше қабылдаудың қаупі неде?
- Майда еритін A, D, E және K дәрумендері ағзада жиналады. А дәруменінің артық мөлшері жүктілік кезінде қауіпті.
- Е және K дәрумендері қанның ұюына әсер етеді және оны төмендететін дәрілермен әрекеттесуі мүмкін.
- Қоспалардағы бета-каротин темекі шегетіндерде өкпе обырының қаупін арттырған.
- Жоғары дозадағы биотин кейбір талдаулардың, соның ішінде қалқанша без гормондарына талдаудың нәтижелерін бұрмалайды.
- Әртүрлі кешендердің компоненттері қосылады: бірдей дәрумені бар екі препарат екі есе доза береді.
Қабылдайтын барлық дәрумендер мен қоспалар туралы дәрігерге айтыңыз, әсіресе талдау, ота және жаңа дәрі тағайындау алдында.
Дәрігерге қашан жүгіну керек
- Жоспарлы қабылдау: кеуде әр циклде ауырғандықтан дәрумен іздеп жүрсіз; қоспаларды бастағыңыз келеді, бірақ олардың қажеттігін білмейсіз; тапшылық белгілері бар — тұрақты шаршау, шаштың түсуі, тырнақтың сынғыштығы.
- Жақын күндері: кеудедегі жаңа түйін, емізіктен бөліністер, терінің немесе емізіктің ішке тартылуы, циклмен байланысы жоқ бір нүктедегі ауырсыну.
- Сол күні: кеуде қызарып, ыстық болды, дене қызуы көтерілді.
Мастопатия кезінде қандай дәрумен ішу керек?
Мастопатияны емдейтіні дәлелденген дәрумендер жоқ. Егер тапшылық болмаса, қоспалар кеуденің жағдайын өзгертуі екіталай. Кез келген кешен туралы шешімді тексеруден кейін маммологпен немесе гинекологпен бірге қабылдаған дұрыс.
Е дәрумені кеуде ауыруына көмектесе ме?
Деректер қарама-қайшы. Кейбір шағын зерттеулерде ауырсыну азайды, басқаларында Е дәрумені плацебодан айырмашылық көрсетпеді. Оны масталгия кезіндегі негізгі құрал деп санамайды.
Дәрумендер кеуде обырының қаупін төмендете ме?
Бұған дәлел жоқ. АҚШ-тың бейінді қызметі (USPSTF) обырдың алдын алу үшін мультидәрумендердің пайдасына жеткілікті дерек таппады және бұл мақсатта Е дәрумені мен бета-каротин бар қоспаларды ұсынбайды.
Жүктілік пен емізу кезінде кеудеге арналған дәрумендерді қабылдауға бола ма?
Тек жүктілікті жүргізетін дәрігермен талқылағаннан кейін. Кейбір компоненттер, мысалы, жоғары дозадағы А дәрумені, жүктілік кезінде қауіпті, ал көптеген өсімдік сығындылары үшін қауіпсіздік туралы деректер жоқ.
Дереккөздер
- Srivastava A. et al. Evidence-based management of mastalgia: a meta-analysis of randomised trials. The Breast, 2007
- US Preventive Services Task Force. Vitamin, Mineral, and Multivitamin Supplementation to Prevent Cardiovascular Disease and Cancer, 2022
- Manson J. E. et al. Vitamin D Supplements and Prevention of Cancer and Cardiovascular Disease (VITAL). N Engl J Med, 2019
- World Cancer Research Fund / AICR. Diet, Nutrition, Physical Activity and Breast Cancer, 2018
- NICE Clinical Knowledge Summaries: Breast pain — cyclical
